Heemtuin Noordscheschut

Hier in een Heemtuin bij Noordscheschut hebben ze een deel van het terrein opnieuw aangelegd, een stuk natuurbouw. Een deel is verlaagd zodat het drassige is geworden met het  nodige resultaat.  De rossige wilg komt massaal op. De beheerders staan nu voor de volgende keuzes;

  • Nietsdoen, het wordt dan een wilgen struweel van de rossige wilg.
  • Blijven maaien om verschillende moerasplanten een kans te geven, zoals penningkruid, zeegroene muur, waterbies, zomprus. Planten die ik hier heb gevonden.
  • Een gedeelte van de wilgen laten staan alleen is het terrein hiervoor misschien wel te klein.

drassig gedeelte heemtuin noordscheschut

Weer een mooi voorbeeld van onze  invloed  op onze omgeving nu wel een heel positieve.

Bos aalbes, Ribes rubrum – Witte bes

Bos aalbes een plant die sinds de 13 eeuw al door de mens gekweekt wordt, een soort waarvan zijn historie met de mens is verweven. En wordt dan ook een archeofyt genoemd. Werd en wordt gekruist met andere ribes soorten bv de noordse ribes. Komt van nature voor in vochtige loofbossen in rivier en beekdalen. Ze komen ook voor op plaatsen die hier op lijken de plant is behoorlijk bodemvaag en verspreidt zich makkelijk met behulp van vogels. Gedacht wordt dat de bos aalbes die in oude boskernen staat behoort tot de autochtone soort. Heel veel bessen die wij tegenkomen in natuur gebieden zijn door ons gekweekte soorten. Helaas komt zijn natuurlijke biotoop veel minder voor dan vroeger. Veel is verdwenen voor de agrarische sector. (geen verwijt maar een vaststelling)

De foto’s zijn van een witte aalbes een kruising die in een bos dichtbij een woonkern door de vogels terecht is gekomen. De bos aalbes is een in alles kleinere struik die grote groepen maakt met behulp van worteluitlopers.

Over de aalbes als wilde soort staat de lituratuer vol met, mogelijke, gedacht wordt, men vermoed dat. Omdat de wilde soort al zolang door ons wordt beïnvloed. Al met al een soort die maar eens laat zien dat onze invloed op het landschap en de natuur enorm is. Wij hebben al eeuwen lang een scheppende invloed. (bewust gebruik ik een dragende term.)

Rode Kornoelje

Rode kornoelje Cornus sanguinea, een inheemse plant? Een veel voorkomende struik die gezien wordt als inheems in het hele land. Deze plant groeit van nature op zandige rivierklei en krijtverweringsgronden komt van nature in het Limburgse krijtgebied voor en wat minder maar ook  in, het rivierengebied, kapvlaktes en de essen-iepenbossen en eiken-haagbeukenbossen.

Volgens het boek; inheemse bomen en struiken in Nederland en Vlaanderen; De plant bereikt ongeveer halverwege Nederland zijn natuurlijk plantareaal komt voor op leemgronden in beekdalen in Twente en de Achterhoek,  in het rivieren gebied en in het krijtgebied van zuidlimburg waar hij zich flink verjongd.

Maar door zijn bruikbaarheid werd hij vroeger en nu nog steeds in het hele land aangeplant bij menselijke bewoning en groenstroken. De plant heeft een pioniers karakter en is bodemvaag groeit bijna overal behalve op arme zure zandgronden. Een sierlijke en dankbare plant maar inheems in heel nederland? De mens is heel belangrijk voor deze plant zonder ons zou hij maar beperkt voorkomen. Maar draagt weldegelijk mee om bv. insecten een plekje te geven.

Toepassingen volgens wildeplanten.nl; Van de bittere, oneetbare bessen werd vroeger lampenolie gemaakt. Het harde hout werd voor draaiwerk gebruikt en vond op de boerderij veel toepassing, o.a. voor prikkels om het vee mee op te drijven en als prikstokken voor sleeën. Slagers maakten er tot aan het begin van de 20e eeuw pennen van om stukken vlees mee in vorm te houden. Ten slotte werd het ook nog tot houtskool verbrand.

De Veelbloemige Roos

Een plant die oorspronkelijk voorkomt in oostazie,  maar door de mens verspreid en is ingeburgerd in Noord- en Midden-Amerika, Europa en Nieuw-Zeeland

Een prachtig voorbeeld van onze invloed op deze wereld. De plant is zeker een aanvulling op de bestaande inheemse flora (vind ik), dankbaar bezocht door insecten en vogels.

De roos verwilderd van uit tuinen en aangelegde struwelen naar andere tuinen en groenstroken en ruderaal terreinen, zoals de vlier ook doet. De plant is dankbaar voor een zonnige standplaats en een bewerkte lemige grond. Rozen groeien niet goed op pleistocene zandgronden waar geen grondbewerking heeft plaats gevonden een ongestoord profiel, de standplaats is dan te zuur.

De vorm van bomen, met als onderwerp de Els.

Twee elzenrijen bij het Mantingerbos waarbij er duidelijke groeiverschillen zijn.

Wat zijn de invloeden die het uiterlijk van bomen bepalen;

  • Genetische aanleg, planten die zich meerdere keren op een vaste plaats vermeerderen passen zich aan de omstandigheden aan. Dit heet een biotype.
  • Leeftijd van een boom, in de jeugd lange rechte takken later veel meer vertakking.
  • Standplaats; hoeveelheid beschikbare voedingstoffen, waterhuishouding, micro klimaal etc.
  • De mens,  importeren van plant materiaal uit andere landen (doen we al eeuwen), hakhout beheer. Elke beheerder heeft zijn eigen motivatie om te snoeien. Nu schaduwvorming van houtwallen(wordt zwaar overschat). Vroeger snoeien voor gebruikshout, veewering. Waar we nu onze kunststoffen etc voor gebruiken werd vroeger hout voor gebruikt, bv manden, bouwmateriaal, stelen, lepels, bezems maar ook als brandstof.

Dit hele verhaal wordt prachtig omschreven in het boek; Inheemse bomen en struiken, onder redactie van Bert Maas. Dit boek noemt ook een biotype voor natte veengronden bij elzen. Of in de volgende foto’s deze ook voorkomt is alleen door echte specialisten te bepalen. Maar er groeien hier echt elzen die gewoon kleiner blijven. Deze els kan zich hier zelf uitgezaaid hebben en of wij hebben hem verspreid.

Oude eik

Deze eik heeft nooit de behoefte gehad om in de hoogte te gaan maar is de breedte in gegaan. Wat de exacte oorzaak is geweest om zo breed te gaan weet ik niet, misschien wel bliksem inslag of wat menselijk ingrijpen. Oude bomen gaan altijd de breedte in. Dus ook een stukje erfelijk bepaald. De boom staat op een oud landgoed heeft nooit in een bos gestaan.

oude eik in een eiken rij

Deze oude eik laat goed zien wat het verschil is tussen een jonge eik(en) vol in de groei en een eik op leeftijd met horizontale takken(halve stammen) bij praktisch alle bomen gaan de takken als de boom echt oud wordt horizontaal staan, genotype.

oude eik tussen jongen eiken in

oude eik tussen jongere eiken in

Schade aan de heide door de droogte van 2018

De meeste heide struiken hebben de droogte van 2018 overleefd, het is wel stil geworden. Weinig vogels maar ook dit zal uiteindelijk wel herstellen. Er zijn wel verschillende vennen droog gevallen, herstel hiervan kan alleen met heel veel regen.
bloeiende heide terreinnen (1)
bloeiende heidebloeiende heide terreinnen (2)

echtenerzand heideterrein na droogte 2018, de juniperus heeft geen schade.

De droogte van 2018 heeft de heide de nodige schade aangericht. Of dit gaat herstellen is maar even af te wachten. Het aller belangrijkste is of de wortels zich kunnen herstellen dit komt pas aan het licht als de heide aan het groei seizoen is begonnen. De plant vraagt dan volop water en voeding. Tot die tijd overleeft de plant op reserves in het hout, heide is immers een heester. En heide is ook meester in zuinig omgaan met vocht.

echtenerzand heideterrein na droogte 2018, ook de grove den overleeft het wel.

echtenerzand heideterrein na droogte 2018, pijpenstrootje is een storingsplant gaat flink uit zaad terug komen.

echtenerzand heideterrein na droogte 2018

echtenerzand heideterrein na droogte 2018

De jonge jeneverbes leeft nog volop een goed aangepaste plant.

Oude bomen op de Brink in Assen.

Op de brink in Assen staan voor mij twee bijzondere oude bomen een plataan en een Amerikaanse eik. Deze laatste is in 1800 ingevoerd uit Noord Amerika, de plataan is een kruising van de oosterse en westerse plataan ontstaan in de 17e eeuw in Spanje. Assen is een oude stad dus deze bomen kunnen dan makkelijk 2 eeuwen oud zijn. De plataan is kern gezond. Vooral aan de stamvoet en de grote van de boom verraden zijn leeftijd. De Amerikaanse eik heeft wat waterlot en de tondelzwam groeit aan de voet van de stam helaas helemaal random. Waterlot zijn slapende knopen die uitlopen omdat er licht valt op een stam of dikke tak. Het gaat dus niet zo goed met deze boom. De vergroeiingen bij de zware takken en de vorm van de kroon laten zien dat de boom oud is en bezig is met de ouderdomsfase. In deze fase probeert de boom zijn leven te rekken om nog zoveel mogelijk nakomelingen te geven.

monumentale amrikaanse eik in assen, de kroon is helemaal uitgezakt. Een heel andere vorm van de kroon dan we gewend zijn van amerikaanse eiken. OUD!!

Platanus x hispida

Hier in assen mogen de bomen die in de parken staan de vorm laten zien die ze als solitair krijgen, brede vormen met takken laag bij de grond in heel veel parken worden de bomen gesnoeid als of ze aan de straat staan. Maar in een park is er niet zo veel verkeer de hoogte van de maaimachine bepaalt hier de keuze. Onder een boom groeit het gras niet hard gewoon even om de twee of drie weken maaien met een kleine machine. Niet op gesnoeide bomen zijn gewoon veel mooier.

Oude eiken in het Drents Friese Wold

In het Drents Friese Wold bij Diever staan heel oude eiken waarvan één eik er echt uitspringt als echt oud. Er staan er meer waarvan zeker verwacht kan worden dat ze ook oud zijn. Hoe oud dit is zo moeilijk in te schatten. Een eik die bijna niet meer groeit geeft hele kleine jaarringen maar blijft vitaal genoeg om nog vele jaren mee te gaan. Deze eiken hebben heel wat mee gemaakt zijn begonnen als solitair waarschijnlijk op een heideveld. Nu staan ze in een jongbos. Is geen probleem voor ze, de grond is arm genoeg om te voorkomen dat ze weg geconcurreerd worden. Meer over deze boom op Monumentale bomen.
Ook deze side durft geen schatting te maken, een gok meer als drie eeuwen.

 

De oudste eik, aan het blad en de hoeveelheid hiervan kunnen we zien dat hij goed gezond is ook de overgroeide wonden geven aan het nog prima gaat met deze boom geen diepgaand geld verslindend onderzoek nodig. De afgebroken tak en het afgevallen hout op de bodem geven ook weer aan dat de boom oud is

Een boom laat takken die minder produceren afsterven. Elke standplaats heeft maar een beperkte biomassa. Bij een zo dikke tak duurt dit proces decennia.

Bij deze oude eik liggen ook eerder afgevallen takken overgroeid met mos, ook weer een proces van decennia.