berk

Het is een pionier die op een minimale standplaats kiemt en dan een voorloper is van een bos vaak samen met de eik maar er kan ook een berkenbroek bos ontstaan. Hij heeft een losse licht doorlatende kroon waardoor andere planten onder een berk kunnen groeien.

DSC00873berk in nuilerveld

berk in nuilerveld

De meest bekende pionierplaatsen voor een berk zijn; natuurlijke grasvlaktes(pijpestrooitje), een heideveld, een (verdrogend) vennetje, kapvlakte etc. Waar maar een beetje sediment (grond/zand), licht en water zijn is genoeg om te beginnen, dit kan bv in een open bosbestand zijn, ruigte of de rand van een bos(zoom), maar ook een verlaten fabrieksterrein, strooisellaagje waar dan maar ook. Op plaatsen met een overschot(je) in de grond van voedingsstoffen, mag minimaal zijn, heeft de berk al genoeg om te beginnen en verrijkt zijn eigen standplaats door zijn bladval.

opkomende zaailingen berk

Als het zaadje ergens terecht komt moet er natuurlijk wel kiem mogelijkheid zijn in bv een grasland met een dikke wortellaag of zode lukt het niet. Het is een echte pionier geeft overvloedig zaad wat door de wind over grote afstanden kan verplaatst worden.

De ruwe berk groeit meer op drogere gronden, de zachte berk op de wat nattere maar op heel veel plekken komen beide voor in bijna gelijke aantallen. Dit komt door dat ze beide in overlap hebben in de standplaatsen waar ze kunnen groeien.

Waar de berk niet groeit, op de allerarmste plaatsen dit is het terrein van de grove den, overal met veel dynamiek van het water, de concurrentie met de wilgen kan hij niet aan. Op natte situaties met wat voedselrijker water, hier doet de els het beter. Het is een lichtbehoevende kort levende boom waardoor hij in het bos door de echte bosbomen verdrongen wordt. De echte bosbomen zoals de beuk hebben een langere levensduur, zijn schaduwverdragend en worden ook groter.

berk in het veld

berk in het veld

Er zijn er twee de ruwe Betula pendula en de zachte Betula pubescens. Het is net een twee-eiige tweeling. Zo dicht liggen de kenmerken en groei plaatsen bij elkaar.

De verschillen

  • De zachte berk groeit in nattere omstandigheden dan de ruwe .
  • De zachte berk is donzig zacht behaard de ruwe bek voelt ruw aan van de lenticellen.
  • De zachte berk heeft een stijvere habitas(vorm) de takken blijven lang onder 45 graden staan, terwijl de ruwe berk sneller hangende takken/twijgen krijgt.
  • De zachte berk heeft een veel mindere witte en afschilferende bast dan de ruwe.

Ruwe Berk

Een groep jonge ruwe berken

De ruwe berk heeft vooral op jonge takken wratachtige hoopjes of lenticellen.

 

zachte berk

De bladeren;

Het blad van de zachte berk is; De eironde of ruitvormig-eironde bladeren zijn 3 tot 6 cm. Ze zijn dikker dan die van Ruwe berk. Aan de voet zijn ze min of meer afgerond tot wigvormig en bovenaan spits. De bladrand is grof en ongelijk gezaagd. Eerst zijn ze behaard, later worden ze vrijwel kaal, behalve in de nerfoksels aan de bladonderkant

  • Het blad van de ruwe berk is; De ruitvormig eironde bladeren worden 3 tot 7 cm groot. Ze zijn kaal (ook in de nerfoksels) en dun. Daar waar het blad het breedst is buigen ze min of meer hoekig om. Ze zijn regelmatig dubbel gezaagd, toegespitst en aan de voet meestal wigvormig. Jonge takken en bladeren van waterloten wijken sterk af en lijken vaak veel op die van de Zachte berk.

Aan deze omschrijving uit de literatuur blijkt ook wel dat ze kenmerken van elkaar hebben. Dit komt omdat deze twee soorten met elkaar kruisen zoveel zelfs dat in het veld veel bomen staan met beide kenmerken. Wat ook nog meespeelt is het biotype, waar een plant zich met succes diverse keren zich heeft vermeerderd uit zaad past hij zich aan de standplek aan bv dieper wortelen. En kan ook grotere of kleinere bladeren krijgen etc.

Diverse blad vormen de zachte berk verliest een groot gedeelte van zijn haren maar in de oksels van de bladnerf blijft eigenlijk altijd wat zitten. Een goed kenmerk om te kiezen ruwe of zachte.

foto’s aanklikken voor uitvergrotingen.

De berk is een echte inheemse boom. We vinden hem hier in Drenthe in soort arme berkenbroeken maar ook in natuurlijke bossen met eik en grove den als hoofd soorten.

stam en blad in herfstkleur

stam en blad in herfstkleur



Berken op de Takkenheugte in het Reestdal
In natuurterreinen hebben Berken, eiken en grovedennen soms een heel eigen karakter, biotypen. Als planten zich ongestoord keer op keer kunnen vermeerderen passen ze zich aan een bepaalde standplaats aan. Deze berken zijn geen uitgesproken zachte of ruwe berk. Een hybride tussen deze twee soorten, er zijn meer hybriden dan uitgesproken soort echte berken. Zachte en ruwe berk kunnen elkaar bevruchten. Maar toch hebben deze berken als groep een heel eigen karakter.



Een oerinheemse plant in Drenthe. Komt hier in Drenthe voor op tal van standplaatsen; leemkuilen, onderbegroeiing in bossen, kapvlaktes, ruigtes, ruderaal terreinen, berkenbroek etc. Als mooist staat hij solitair op de heidevelden. De berk laat prachtig zien dat de natuur aan het veranderen en aanpassen blijft. De zachte en ruwe berk zijn druk bezig zich te vermengen. Ze kunnen heel makkelijk kruisen omdat ze een enorme overlap in standplaats hebben. Door onze invloed liggen deze standplaatsen dicht bij elkaar en komen in diversiteit veelvuldig voor. Natuurlijk vermengen de uiterlijke kenmerken zich maar ook de niet zichtbare eigenschappen. Mocht er om wat voor reden dan ook het landschap ingrijpend veranderen zal door natuurlijke selectie weer een ruwe berk of zachte berk te voorschijn komen. Ruwe berk op zanderige droge gronden en zachte berk op leemachtige of organisch rijke nattere gronden.

Berk op het Nuilerveld

Een berk op het martensplek

Deze berken staan op het Dwingelderveld.

Berken die je tegen komt op de Boerenveense plassen.



Deze foto is genomen van af de uitkijkheuvel in de Takkenhoogte een natuurgebied van de Stichting het Drentse landschap. Het effect van de begrazing is overduidelijk maar ook de standplaats van de berk waar hij het beste doet een matig vochtige, matig voedselrijke, zanderige iets lemige grond met een grondbewerking in het verleden. Natuurlijk is hij bodem en standplaatsvaag maar op boven genoemde plaats groeit hij het snelst. Zonder begrazing was hier een berkenbos gekomen.

uitkijkheuvel berk begrazing

uitkijkheuvel met rechts een vorming van berken bos links heide door begrazing.



De berk als bosvormer, hier heeft het samen met het pijpenstrootje en ven dicht gegroeid. het pijpenstrootje verdwijnt uiteindelijk door te veel schaduw, bosvorming.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: