Pinus sylvestris / Grove den

Onze enige echte inheemse naaldboom. Een echte plant voor de zeer arme gronden een pionier op arme zandgronden. Hier heeft hij een sterke opkomst uit zaad.

dennen in het avond licht

dennen in het avond licht

Hij heeft natuurlijk veel voordeel van ons historisch landgebruik gehad. Alles wat groeide werd gebruikt, hout als brandstof en bouwmateriaal, hooiland als veevoer, heide plaggen in de stal en als dak voor de plagge hutten etc. Een ware uitputtingsslag voor de grond. Met als gevolg heidevelden en zandverstuivingen. Met een hoge dynamiek van temperatuur van vocht/water. Een prima kiem en standplaats voor deze boom. Ieder kent waarschijnlijk wel de vliegdennen dit zijn bijna altijd de grove dennen.

vliegdennen en oudere groepen dennen en zaailingen

De heide velden en zandverstuivingen hebben nu minder dynamiek door de grassen die er nu groeien. Dit komt door het andere landgebruik van deze moderne tijd en de droge neerslag van veestapels en auto/industrie. Ook de begrazingsdruk is vele male lichter als vroeger. Toch komt ook nu nog steeds de grove den veel voor als zaailing welke moeiteloos door groeien.

Hij kent beurtjaren, jaren waarin het zaad kiemkrachtiger dit is een verschijnsel wat bij meer bomen voorkomt. Zaad heeft ook een juiste aaneenschakeling nodig van vocht en temparatuur bv een vorstperioden om de juiste processen in de kiem te starten. Een speel van afbraak en ontstaan van enzymen en hormonen. Maar hij heeft maar weinig nodig om te groeien. En daar waar andere bomen slecht kiemen/groeien kan hij massaal opkomen. Is geen echte bosboom heeft veel licht nodig en is niet concurrent krachtig in het bos. Maar hij groeit daar waar ander bomen het niet doen. Nadat hij zich gevestigd heeft verbeterd de grond langzaam en kan er een struik/boomlaag ontstaan is dit met berk en eik is dit het meest natuurlijke bos wat hier in Drenthe voorkomt. De Den wordt ouder en groter dan zijn concurrenten en handhaaft zich dan ook moeiteloos.
Werd vroeger gebruikt als bosbouwboom en hier staan nog heel wat bestanden en exemplaren van het bijzondere hiervan is dat onder een de dennenbomen bestand een gezonde struiklaag en of een tweede boomlaag ontstaat en dat de dennen ook gezond blijven. Er ontstaat een goed functionerend gemengd bos. Deze boom levert het bewuste grenen hout en vooral als de boom langzaam groeit, is dit heel sterk en bruikbaar.

Eigenschappen; groeit het best op een lemige en of arme zandgrond op een natte standplek wordt hij niet oud, heeft een trage tot langzame groeisnelheid behalve vlak na het kiemen dat maakt hij scheuten van wel 50 cm, een in de jeugd een brede kegel vormige kroon welke al snel een grillige vorm krijgt een niet gesloten kroon, hoogte 30 meter of meer maar kan ook behoorlijk breed worden, leeftijd > 150 jaar of meer op een ongestoorde plaats eeuwen oud, de naalden verteren langzaam.

Herkenningspunten, gemiddeld 5 cm lange stijve blauwachtige gedraaide naalden bij de groeischeuten kunnen deze wel tot 10 cm lang worden, geel grijze twijgen, geelbruine knop soms met veel hars, stam meerkleurig een bruine/warm rode kleur in de jeugd later een stuk bruingrijzer met diepe groeven. Een algemeen kenmerk van de Grove den is zijn blauwe kleur. En een enorme genetische verscheidenheid in het uiterlijk van de takken en naalden. Ook de standplaats en leeftijd van de boom hebben hier een grote invloed op.

Naalden, bloemen en dennen appels van jonge en oudere bomen. Foto’s aanklikken voor vergrotingen.

stam en takken



Deze stokoude grove den geeft even een school voorbeeld van overleven. Hoe oud? Geen idee durf niet te gokken. Het hele gebied hier in het jeneverbesstruweel op het mantingerveld ademt rust en stilstand uit. Voor onze maatschappij is stilstand achteruit gang. Hier voor de natuur is het elk jaar een kans op het maken van nakomelingen. Stilstand in de groei/biomassa is dan ook niet erg. De boom maakt nog steeds nieuwe takken aan maar ook sterven er continu takken, alleen aan nieuwe takken geeft een den dennen appels met zaad. Op deze manier past de boom zich aan de standplaats aan. Elke standplaats heeft het vermogen om een hoeveelheid biomassa te produceren. Op deze plek is dat weinig, grof zand houdt weinig vocht en hummus vast. Ze waren vroeger niet dom en de slechtste gronden werden het laatst ontgonnen.

 



Stok oude vliegdennen Mantingerveld
Een oeroud heide en zandverstuiving gebied. Vroeger werden de woeste en moeilijk bereikbare terreinen als laatste ontgonnen. Delen zijn wel vlak gemaakt maar er is nooit intensieve landbouw op toegepast. Het terrein wordt vergroot door natuurmonumenten door landbouwgrond aan te kopen en af te graven.
Op een vroeger vlak gemaakt gedeelte staan deze vliegdennen. Helaas het heide haantje heeft hier enorm toegeslagen, van de meeste heide is de plant aangevreten en verdroogt. De hei gaat hier dood aan het heidehaantje, is nu een plaag door het gebrek aan dynamiek in het beheer, de heide wordt veel minder verjongd door maaien of plaggen en veel minder bekend maar verouderde heide en verdroogde graspollen werden verbrand en diende als meststof voor jonge planten.
Twee links hierover; http://edepot.wur.nl/168784

vroeger zou dit beheerd worden met afbranden

vliegdennen mantingerveld

drie vliegdennen verspreid op de vlakte

De hoge leeftijd van de vliegdennen is te zien aan het doodde hout en de kronkelende stammen. Wind en het herstel hiervan hebben hier voor gezorgd. Elke standplaats kan een bepaalde biomassa herbergen wordt een boom groter dan verzwakt hij en er breken takken uit of de boom gaat scheef staan. Vliegdennen zijn ongelofelijk taai en herstellen zich praktisch altijd. Hier op het Mantingerveld hebben de vliegdennen een eigen uiterlijk leeftijd (ouderdom) en de standplaats (vlakte,wind) zijn hier voor verantwoordelijk.



Een stuk natuur waar heel weinig is ingegrepen door ons.

Het is een oerbos met Grove dennen waarvan diverse exemplaren aan het sterven zijn. Een Grove dennen bos met sociale differentiatie. Dit bos verteld ons dan ook dat een grove dennen bestand of een grote groep zaailingen vanzelf over kan gaan in een natuurlijk bos al zal dit natuurlijk door de aard van de Grove den lang duren. Het is een taaie plant die niet zomaar dood gaat.  Tegen dit bos met grove dennen ligt er een stuk met berken een berkenbroek. De foto’s beginnen hiermee. de omstandigheden zijn dan ook wat natter. Gaande weg langs het pad loopt de grond omhoog. Het wordt droger en armer, dit is goed te zien aan kleiner worden van de grove den en het schraler worden van de onder begroeiing.

 

grove den met onder begroeiing, foto van het bos langs een zandweg

8 Reacties op “Pinus sylvestris / Grove den

  1. hans alewijn januari 12, 2017 om 8:56 pm

    Zelf heb ik tientallen vlieg (grove ) dennen uit zaden gekweekt .
    Hoe groter de appels hoe beter resultaat . Verzamel er ongeveer 10 stuks .Lang niet alle dennenappels geven zaden !
    Mijn ervaring is om zanderige grond te gebruiken en om de zaden net onder het oppervlak te zaaien. Heel matig water geven .De zaailingen kunnen gerust maandenlang in uw kweekbakje liggen zonder dat er iets gebeurd. Meestal eind april -begin mei ontkiemen ze toch opeens . Tot enkele centimeters groot.
    Geduld is dus zeker een vereiste. ! !
    Laat ze het eerste jaar gewoon in het bakje wat uit groeien.
    Het liefst in huis op een vensterbank ; zeker als u ” buiten” woont.
    Met name de Bos – en Veldmuis eten de zeer jonge plantjes graag.

    De volgende zomer , al ze de lengte van een pink hebben kunt u ze voorzichtig uit het bakje loshalen en wat ruimer planten. Het groeien van de den gaat nu sneller. Om de kwaliteit van de grond hoeft u zich geen zorgen te maken .ze groeien immers zeer goed op zand verstuivingen.

    Veel succes en plezier toe gewenst — Hans —

    • Gizzie mei 2, 2017 om 9:32 am

      Hoi Hans,

      Ik woon op de Veluwe en heb 3 weken geleden zaden van de Pinus sylvestris uit de kegels geklopt en in een bakje water geweekt en de gezonken zaden tussen natte tissues in de koelkast gelegd. Nu na 3 weken zijn er 10 van de 13 zaden ontkiemt! Hoe kan ik ze nu het beste zaaien, type grond en waar haal ik dat? grote pot, zaaiafstand? In de zon? hoe vaak water? etc.

      Ik ben geen pro, maar ben ontzettend verrast dat het dus zover is gelukt en zou het leuk vinden om ze verder te laten groeien dus specifieke details waar ik op moet letten zijn zeer welkom!

      Vriendelijke groet,

      Gizzie

      • wimvanderneut mei 3, 2017 om 4:42 pm

        Hallo,
        ik ben geen boomkwekker maar de boom groeit op een zanderige schrale grond. Ik denk dat u ze het beste kunt zaaien in potgrond gemengd met grofzand(straatzand) 50/50 of gewoon in een normale tuingrond. In een potje of gewoon in de tuin. Wat wel belangrijk is dat de grond niet te nat is of wordt.
        mvrgr
        wvdneut

      • Gizzie mei 3, 2017 om 5:58 pm

        Beste Wim,

        Bedankt, na veel zoeken geen concreet antwoord hierop gevonden en toen zag ik de reactie van Hans en dacht ik vraag het even. Ik ga het proberen! 😊

  2. Kees december 16, 2018 om 4:52 pm

    We hebben een grove den op schrale bosgrond. Tijdens de januaristorm is de kruin er uit gewaaid. Op welke termijn ontstaat er gevaar i.v.m. omvallen/omwaaien.
    Groet Kees

Laat een reactie achter op Kees Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: